ලන්දේ උකුල උඩ නින්ද ගිහින් හිටි එරබදු ඇහැ ඇරිලා.

            සිංහල නක්ෂත්‍රයට අනුව සූර්යයා මීන රාශියෙන් මේෂ රාශියට සංක්‍රමණය වීමෙන් නව වසර උදා වෙයි. කෘෂිකාර්මික රටක්වන ශ්‍රි ලංකාවේ අස්වනු නෙලීමේ කාලයේ අවසානය සනිටුහන් කරන්නේ ද මෙම කාලයේදිය. සිංහලයාගේ මහා සංස්කෘතික මංගල්‍යය හෙවත් සිංහල අලුත් අවුරුද්ද උදාවනුයේද මේ සමගින් ය. ඒ දවස ගැමියා අලුත් අවුරුද්ද උදාවන බව එදවස නම් දැනගත්තේ සොබා දහමේ පණිවිඩය කියවා බලා ය.

            අලුත් අවුරුදු සමය එළෙඹෙන බව පළමුවෙන් අපට දැනුම් දෙනුයේ සොබා දහමයි. වසන්ත කාලය උදාවීමත් සමග ගහකොළ අතුරිකිලි ලියලමින් පරිසරයට කිසියම් නැවුම් බවක් එක් කරනු ලබයි.  ගස්වල කොළ දළු මල්බර වී, ඵල බරවී තිබෙනු දැකිය හැකි වේ. ගිරා, මලිති, බටිති, පක්ෂි සමූහයා නිතර දෙවෙලෙ ගහ කොළ වන පෙතේ සැරිසරයි. කඩින් කඩ ඇසෙන කොවුල් නාදය අවුරුදු කුමරාට කෙරෙන ආරාධනයක් වැනිය. රතු පැහැ මලින් බබලන එරබදු ගස් පරිසරයට එක් කරනුයේ චමත්කාරයකි. සොබාදහමේ නැවුම් පිබිදීම සමගින් සිංහල අලුත් අවුරුදු සමය උදාවු බව ගැමියා දැන ගන්නේ එලසින් ය.

            සොබා දහමේ අපුර්ත්වය කැටි කොට අවුරුදු සිරියේ චමත්කාරය ගැන කියවෙන පහත ගීතය මේ අසන අපට පරිසරයේ මෙම වෙනස්වීම සවිඥානිකව මනසේ මැවේ.

බැද්ද පුරා සුදු රෙද්ද වගෙයි යස 
ඉද්ද පනා මල් කැන් පිපිලා..//
සද්දෙ මොකෝ අවුරුද්ද ඇවිල්ලද..//
නැද්ද කනෙයියනි රොන් හැදිලා..
බැද්දට මල් වරුසාවක් වැහැලද 
නිල් කොල පිට ඒ මල් පොද ඉහිලද..//

පාර වටේ ඇති සේරම ගස් 
සරු සාර හැඩයි ගෙඩි හට ගැනිලා..
ගෙඩි හට ගැනිලා..
පේර දිවුල් පලු වීර ඉදී එන
වාරෙ වගෙයි මී පැණි පිරිලා..
බැද්දට පැණි වරුසාවක් වැහැලද
ගස්වල ගෙඩි පැණි වැස්සට තෙමිලද..//

රෑන ගිරා සැළලිහිණි කුරුල්ලන්..
සීනු හඬින් රස ගී ගයලා..රස ගී ගයලා
තාන තනා තම් දාන කියා
එළිමාන වටේ කැරකේ නටලා..
බැද්දට ගී වරුසාවක් වැහැලද.. 
ගී පොද මේ හොට අස්සට පෙරිලද..//

ගායනය : අමිතා වැදිසිංහ සමඟින් පියසිරි විජේරත්න
පද රචනය : හෙන්රි තෙන්නකෝන් 
සංගීතය : පියසිරි විජේරත්න

සොබා දහමත් හෙල ගැමියත් අතර ඇත්තේ ඓන්ද්‍රීය සම්බන්ධතාවයකි. අවුරුදු සමය උදාවන විට සිය අස්වනු නෙලා විවේකයෙන් ගත කරන ගැමියාට තමන්ගේ මහා සංස්කෘතික මංගල්‍යයට සිත් පුරා සූදානම් වීමට හැකි වේ. මෙම කාලයේ පාසල් නිවාඩු සමයයි. රැකියා සදහා ගමේන් පිටව ගොස් සිටි තරුණයන්ද නිවෙස් කර ඇවිදින් සිටි. ගමේ කොලු කුරුට්ටන් වෙල් ඉපැනැලිවල දුව පැන ඇවිදමින් කෙළි දොලෙන් කල් ගෙවයි. ගැටිස්සියන් ඔංචිලි වාරම් ගයමින් ඔංචිලි පදියි. මාල වළලු පැලදි කතුන් තාලයට රබන් සුරල් වයති. මෙසේ අවුරුදු සිරියෙන් පරි ගිය සමාජය අද වෙනස් වී ඇත.

            කලාතුරකිනුදු අද ද ඈත පිටිසර යැයි කියන ගමක මෙම අවුරුදු සිරිය දැක ගත හැකි වේ. නමුත් අප්‍රේල් මාසය ආරම්භ වනවාත් සමග තරගකාරි මාධ්‍ය සංදර්ශනවල මාතෘකාව වන්නේ අලුත් අවුරුද්දයි. කෘත්‍රිමව මවාලනු ලබන අවුරුදු සිරිය රූපවාහිනි මාධ්‍ය ආයතනවල ප්‍රධාන වැඩ සටහන බවට පත් වේ. මේ අතර තරගකාරි ජීවන රටාවක නිරත වන මිනිසුන්ට අද අවුරුද්ද පැමිණෙන බවට පණිවිඩය දෙනු ලබන්නේ සොබා දහම නොව අවුරුද්ද විකුණන වෙළදුන් ය. නගරයේ වීදි පුරා ඉදිවෙන ඇදුම් කඩ සාප්පු, රතිඤ්ඤා, නිලා, බඹර චක්‍ර, කඩවල්, අද අවුරුද්ද ලග ලග බව අපට දන්වනු ලබයි.

            අවුරුදු නැකත් එදා නම් අපට කීවේ ගමේ ලොකු හාමුදුරුවොය. නැතිනම් ගමේ වෙද මහත්තයා, හෝ ලොකු ඉස්කොලේ මහත්තයා ය. නමුත් අද රූපවාහිනි මාධ්‍යය නිතර දෙවෙලේ අවුරුදු නැකැත් අපට කිය යි. හොදම විහිළුව වන්නේ කුලියට ගත් නළුවන් අවුරුදු දිනයේ දි මාපියන්, දරුවන් මෙන් නාට්‍යයක් රග දක්වනු ලබයි. නැකතට කා බී අනුග්‍රහය දක්වන බැංකුව සමග ගනුදෙනු කර පෙන්වයි. මේ අතර වැඩසටහන මෙහෙයවන නිවේදක මහතා අවුරුදු චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර පියවරෙන් පියවර විස්තරාත්මක විග්‍රහයක ( අටුවා ටිප්පනි සමග ) නිරත වේ.

            අවසානයේ අද අපට දැකිය හැකි සුලබ දර්ශනය වන්නේ අවුරුදු නිවාඩුවට සිදාදියෙන් ගමට පැමිණි පිරිස් නැවත සිදාදියට යාමට දිගු බස් පෝලිම්වල සිටගෙන සිටින සුලබ දසුනයි.

            එදා සහ අද සමාජය වෙනස් වුවත් මහාචාර්ය ජේ. බි. දිසානයක මහතා පවසන්නේ අපේ රටේ ප්‍රධාන ජාතික සංස්කෘතික උළෙල සිංහල අලුත් අවුරුද්දයි. බිදිගිය සමාජ සබදතා යළි නගා සිටුවමින් සමාජය තුළ සමගිය ගොඩ නැගීමට ඉන් ලැබෙන්නේ මහත් දායකත්වයකි. එදා සහ අද අපේ ගමත් සමාජයත් කෙබදු වෙනස් වීමට ලක් වුවද සිංහල අලුත් අවුරුද්දේ මේ අරමුණු නොනැසි පවතින බවයි.

ලන්දේ උකුල උඩ නින්ද ගිහින් සිටි
එරබදු ඇහැ ඇරිලා අන්න සිනසෙනවා
ලන්දේ උකුල උඩ නින්ද ගිහින් සිටි
එරබදු ඇහැ ඇරිලා අන්න සිනසෙනවා//

නීල කොබේයි පැටියන්ට ඇදුම්
මුතු මාල පොටක් ගිරවුනට අරන්//
රත්තරන් පාට කමතට ඉහලින්
කන්ද උඩින් එන ගෝමරියෙ දැන් ගමට වරෙන් දැන් ගමට වරෙන්

ලන්දේ උකුල උඩ නින්ද ගිහින් සිටි......

පන්සල් කන්දට සිරස නමන් 
ඉරදෙවියො ඇවිත් නවතා සක්මන්
පන්සල් කන්දට සිරස නමන් 
ඉරදෙවියො ඇවිත් නවතා සක්මන්

තෙල් දැමුව දොලොස් මහ පහන් වැටෙන්//
ගම රට එනවද පන්දරින් රන් එලිය අරන් රන් එලිය අරන්

ලන්දේ උකුල උඩ නින්ද ගිහින් සිටි....

ගායනය - කුමාරි සදලතා සමගින් ජැක්සන් ඇන්තනි